Olasılıklar Hesabı

Geçtiğimiz gün sayısal loto ile ilgili bir yazı yazarak, gerçekte kazanmış olsanız bile, belli kriterler dahilinde pahalı bir oyun olduğunu ispatlamıştık. Bu konu üstüne, sevgili amcam ile küçük bir msn diyaloğu yaşadık. Konuyu biraz daha açıklığa kavuşturmak veya biraz daha çıkmaza sokmak istedim. Çıkmaza sokmakla kastım, işin içine kuantum fiziğinin de katılıyor olması.

Önce sayısal loto hesabının neden kombinasyonla hesaplanması veya neden permütasyonla hesaplanmaması gerektiğine tekrar bakalım;

49 topumuz var, içinde 6 tanesini alacağız. Önce permütasyon kullanarak ihtimallere bakalım;

P[n,r] = n!/(n-r)!
P[49,6] = 49!/(49-6)!
P[49,6] = 49!/43!
P[49,6] = 43!.44.45.46.47.48.49/43!
P[49,6] = 44.45.46.47.48.49
P[49,6] = 10,068,347,520

Ne yaptık? 6 tane top çektik. Bu 6 topu belirli bir sırayla çekmek durumunda olsak kullanacağımız sonuç buydu. Şöyle anlatayım. 6 değil de 3 top çektiğimizi varsayın ve çıkan toplar 11, 23 ve 37 olsun. Bu toplar kaç değişik şekilde çıkabilir;

11,23,37
11,37,23
23,11,37
23,37,11
37,11,23
37,23,11

Evet 6 değişik şekilde çıkabilir. Fakat sayısal loto kurallarına göre, hangi şekilde ve hangi sırayla çıktığı önemli değildir. 11,23 ve 37 herhangi bir sırayla çıkabilir. Tekrar 6 topa dönelim. 6 topun kendi içinde sıralanma sayısı 6! kadardır. Bu durumda biz 6! kadar ihtimali ihmal edebiliriz. Bunun için bulduğumuz P[49,6] sayısını 6! e bölmemiz yeterli olacaktır. Bu da bize, kombinasyon formülünü üretir;

c[49,6] = n!/r!(n-r)!
c[49,6] = 13,983,816

Eğer tek bir tahmin yaptıysak bilme ihtimalimiz 1/13,983,816 dir. Cihan’cığım :)
Haydi gelin işin biraz daha derinine inelim bu sefer. Gerçek dünyada herhangi bir olayın olabilmesi veya olamaması için bir çok etken mevcuttur. Fakat çoğu zaman bu etkenlerin herbirini bilemez veya hesaplayamayız. Gerçek anlamda aslında olasılık diye bir şey söz konusu olmayıp, bu tamamen bizim tüm bilgileri toparlayamamızdan kaynaklanan bir durumdur.

Eğer biz gereken parametrelerin tamamını biliyor olabilirsek, bu durumda kesin sonucu da biliyor olabiliriz.

Örneğin bir parayı havaya attınız. Parayı atma hızınız, havadaki sürtünme miktarı, paranın yapıldığı maden, para üzerindeki işlemeler, bulunulan ortamdaki hava akımı, bulunduğunuz bölgedeki yerçekimi kuvveti, manyetik alanlar vs. gibi bilgilerin yani paranın hangi yüzünün geleceğini etkileyen tüm parametreleri biliyor olsak, yazı mı tura mı geleceğini hesaplayabiliriz. Bunun gibi bir basketbolcunun attığı şutun potaya girip girmeyeceğini, futbolcunun şutunun gol olup olmayacağını, hatta tüm bir futbol oyununa etkiyen faktörleri bilebilirsek futbol maçının sonucunu bile hesaplayabiliriz. Tabi bu günümüz teknolojisi bile bilemeyeceğimiz ve hesaplayamayacağımız durumlarda bizi hiçbir zaman yapılamayacak bir hesaba götürür. Bu durumda yardımımıza kuantum fiziği yetişir. Çünkü kuantum fiziğinde kesin doğrular yoktur, fenomenler arasında olasılıksal bir bağ vardır. bunu anlatmak çok kolay değil, ama belki şu örnek işe yarayabilir;

Parayı havaya attınız. Havada yakaladınız ve ne geldiğine bakmadan kapattınız. Soru şu yazı mı, tura mı?

Bir istatikçi soruyu şöyle yanıtlar; ya yazı ya da tura. Bir kuantum fizikçisi ise şöyle yanıtlar; hem yazı, hem tura.

Bilmem farkı anlatabildim mi? Kuantum fizikçisi şunu düşünür;

Henüz sonuç görülmemiş ise, her iki olasılık da doğrudur. Çünkü bu durum sonucu etkilemeyecektir. Fakat siz ne zaman elinizle kapattığınız parayı açar ve ne geldiğini görürseniz, bu durumda artık tüm etkenler sıfır olacak ve kesin sonucu hesaplayabilir (görebilir) duruma geleceksinizdir. Yani herhangi bir olayın gelecekteki gelişiminde hangi sonuçların ortaya çıkacağını değil, hangilerinin daha yüksek olasılıkla meydana geleceğini bilebiliriz. Uzun lafın kısası, kuantum fiziği ortalamalardan, deneyimlerden elde ettiği verileri doğru kabul eder ve her objektif gözlemin, kendi içinde objektif olamadığını savunur.

Bir başka örnek olarak da Schrödinger’in kedisi verilebilir. Bu örnekte de göreceğiniz gibi her şey çok mantıksız gelecek. Ama buna pek takılmayın. Kuantum fiziğinde mantık aranabileceğini kim söyledi ki?

Yeterince kafa karıştırdım diye düşünüyorum. Tekrar sayısal loto olayına dönmek istiyorum. Sanırım bir önceki yazıda, olasılık kelimesini yanlış kullandım. Bu kelimeyi değiştirip, yerine ihtimal kelimesini koyuyorum.

Tek bir oyun oynayarak sayısal lotoyu %100 olasılıkla, 14 milyonda bir ihtimal bilebilirsiniz. Ama çekilişi yapan makinenin ve topların özellikleri, etkiyebilecek tüm fiziksel şartları biliyorsanız, çıkacak numaraları %100 doğrulukla hesaplayabilirsiniz. Bu etkenleri bilmiyor veya hesaplayamıyorsanız, üzgünüm ama ihtimal hesaplarına geri dönmeniz gerekiyor…

17 Responses to “Olasılıklar Hesabı”

  1. İsimsiz_Kullanıcı Says:

    Güzel Bir yazı…

  2. ugur Says:

    bakın bu ihtimallerin 12 milyonu hiç kimse tarafından oynanmayan kolonlardam oluşuyo bunu ben araştırdım ve sonuc pozitif yani insanlar 1 milyon ihtimal üzerinde gidip geliyo ve şu ana kadarda hep bu sayılar düştü………….düşünün bi bir hafta 1 ile 20 arasında düşüyo ve kimse bilemiyor bu sayıları?

  3. Morphé Says:

    Matematiksel olarak her 6′lı grubun çıkma ihtimali aynı. Herkes aynı 6′lıyı oynasa bile çıkacak grubu etkilemesi mümkün değil.

    Belirttiğiniz durumun olma sebebi ise; oynayan kişinin 1,2,3,4,5,6 gibi bir diziliş olamayacakmış gibi hissetmesi. Şöyle örneklendireyim;

    Varsayın çıkacak sayılar;
    1,2,3,4,5,6 veya 3,14,21,37,41,48 olacak. Bilme olasılığınız yazı turayı bilme olasılığınızla aynı ve oynayan kişilere bu durumu söylemezseniz ikinci tercihi yapanlar çoğunlukta olacaktır…

  4. dr_maths Says:

    Benim kendi geliştirdiğim bir olasılık tekniğim var,bu teknik sayesinde 14 milyon olan ihtimalleri 3000 ile 5000 arasına çekebiliyorum.Bir gün mutlaka tutturucam ve nasıl olduğunu bütün dünyaya anlatıcam,o zaman olasılık hesapları kökten değişecek.

  5. Morphé Says:

    Yazı tura atalım. Eğer ihtimali %50,01 olarak hesaplayabilirsek tekniğinizi öğrenmek isterim.

  6. dr_maths Says:

    Şarlatan olmadığımı ispatlamam için 6′lıyı tutturmam lazım,ancak tutturduktan sonra açıklayabilirim.Bana biraz süre tanıyın,çok farklı bi tekniğim var,daha önce nasıl keşfedilmedi,hayret ediyorum.

  7. Morphé Says:

    Hay hay. Siz 6 lıyı tutturun, biz tebrik eder başka bir şey istemeyiz.

  8. Jimmy Earl Says:

    Bundan bir süre önce benim iki odtü’lü arkadas sayısal loto için bir program üzerinde çalışıyordu. Amaç belli kombinasyonları eleyip seçenekleri makul düzeye düsürebilmeye çalışıyorlardı. İlk eledikleri kombinasyonlar ise sıralı gelmeyecek rakamlardı. İşte sıralı 6, 5 ve 4 rakam gelemez gibi. Neyse bunlar başladırlar üzerinde calısmaya ki; çalışmaya başladıklarından 2 hafta sonra çıkan rakamlar şuna benzerdi 4 26 27 28 29 45 gibi. Hayal kırıklıgıyla bıraktılar tabi ugraşmayı.
    Söylemek istedigim bu işin sistemi yok olamaz da yani. Tabi diyorsanız ki cebimde belli bir miktar para var ve onu ya çöpe atıcam ya da sayısal oynuyacam. Elbette ki sayısal oynamak daha mantıklı. Unutmayın size de çıkabilir :)

  9. dr_maths Says:

    Jimmy Earl hocam,yazdıklarının tümüne katılıyorum.Sayısal loto hesaplama işi değil.Sayısal loto az biraz da sezgisel bişey.
    Benim tekniğim sadece hesaptan oluşmuyor.Ben hesaplama ve sezgiyi harmanlıyorum.3 yıldır uğraşıyorum üzerinde.Her çekilişten sonra tekniğimi yeniliyorum.Tam 2 kere 6′lının yanından geçtim.Bir gün tutturacağımı kesin biliyorum ama süre veremem.Yarın da olabilir,10 yıl sonra da :)

  10. Morphé Says:

    Jimmy, arkadaşların biraz yanlış çalışmışlar sanırım. Öncelikle eleyecekleri kombinasyonlar ard arda gelenler, 2 hafta sonra aldıkları sonuç arda arda gelenler :) Olmamış..

  11. Morphé Says:

    dr_math; nickiniz üstünüzde. Sezgisel matematik olur mu? Duygusal fizik gibi bir şey bu..

  12. dr_maths Says:

    Matematikçi değilim,tıp fakültesinde okuyorum.
    Sezgisel hesaplar sanırım oradan kaynaklanıyor :) Sezgisel matematik aslında o kadar da yabancı bir kavram değil.Kuvantum mekaniğinde böyle bir şeylerden sözediliyor ama tam bilmiyorum,neyse…
    Geçen hafta şans topunda gene teğet geçtim,gerçekten,kimseye yalan borcum yok.Her hafta ilerliyorum.tutturduğum zaman ilk buradan,kanıtlarıyla beraber,yazicam.

  13. Morphé Says:

    Ben de tebrik edecem, bir sonraki için başarılar dileyecem ve formülünü soracam söz :)

  14. albatros Says:

    “Bir çiçeği sapından tutup sallarsanız, gökyüzünde yıldızlar titrer.”

  15. kisaca Says:

    sayısal lotoda her hafta çok az bi kombineyle 3 banko veya ayda bir çekilişte 5 tutan kombine ihtimali var.şimdi çekiliş sonuçlarına iyi bakın bırakın teorileri sadece iyi bakın her hafta 2 rakamın 6lını nasıl iskeletini oluşturduğunu göreceksiniz ayda bir seferde 2 adet iskelet olduğunu göreceksiniz..yani tek iskelette 3 banko 2 iskelette 5 tutturma olasılığınız.bu arada hiç sayısal oynamadığımı belirtmekte fayda olduğunu sanıyorum.

  16. dr_maths Says:

    Bu kadar emin konuştuğunuza göre oynamalısınız…

  17. hasan kodaman Says:

    bakın arkadaşlar 49 rakamdan 1 nı bıle olasılıgı 1/49 dur 2 sını bılme olasılıgı 1/98 dır yanı yanı 6 rakam bılme olasılıgı 1/35280 dır hepsını aynı anda bılme olasılıgı arkadını anlatmam

Leave a Reply